naambordje van nederlandse liedjes liedjessite liedjeswebsite In de Overtuin







In de Overtuin

De website waar muziek in zit !








Home

Volksliedjes A
Volksliedjes B
Volksliedjes C
Volksliedjes D
Volksliedjes E
Volksliedjes F
Volksliedjes G
Volksliedjes H
Volksliedjes I
Volksliedjes J
Volksliedjes K
Volksliedjes L
Volksliedjes M
Volksliedjes N
Volksliedjes O
Volksliedjes P
Volksliedjes R
Volksliedjes S
Volksliedjes T
Volksliedjes U
Volksliedjes V
Volksliedjes Wa  /  Wi
Volksliedjes IJ
Volksliedjes Z

Wilhelmus
Volkslied provincies
Oranje boven
Sinterklaasliedjes
Kerstliedjes
Kerstliedjes (vervolg)
Jaarfeesten
Canons

Zoek op alfabet / thema / of op chronologie








Info

Inhoud website:
volksliedjes - nederlandse volksliedjes - ruim 150 oude bekende traditionele volksliederen - complete teksten klassieke oude liedjes tekst en muziek nederlands volkslied nederland nederlands lied liedje nederlandstalig volksliedje nederlandstalige liederen

Trefwoorden: nederlandse liedjes nederland holland hollandse liedjes liedboekjes zingen meezingen auteur componist volksmuziek liedblad liedblaadje liedblaadjes muziekgeschiedenis liedarchief volksliedarchief verzameling liedjes liedverzameling liedjesverzameling overzicht Nederlandse liedjes Nederlandstalig Nederlandstalige liedboek liedboekje liedboekjes de rode bundel liedbundel liedbundels verzamelbundel volkscultuur liedcultuur orale traditie cultuur mondeling overgeleverd overgeleverde liedjes site volksliedjessite volksliedjeswebsite liedjessite liedjeswebsite

Varianten: liedbundels liedbundel lieboekje liedboekjes verzamelbundel verzamelbundels uitgaven uitgaves uitgegeven in druk verschenen gedrukte liedjes oude drukken bron bronnen bronvermelding bronvermeldingen gedrukt terugvinden terug te vinden uitgebreid overzicht van liedboekjes waarin alle liedjes in terug te vinden zijn bronvermeldingen titelbeschrijvingen lijst met liedboekjes
Bronnen en vindplaatsen

van traditionele volksliedjes


 



Hieronder zijn toelichtingen te vinden bij de op deze website meest genoemde bronnen en vindplaatsen van traditionele volksliedjes.

Voor het vinden van betrouwbare bronnen en vindplaatsen is met name gebruik gemaakt van de Nederlandse Liederenbank.


Wat is het verschil tussen bronnen en vindplaatsen?

Een bron is een boek waarin een liedje voor het eerst in druk is verschenen, meestal met een bekende tekstdichter en toondichter. Dit liedje is de oorspronkelijke, 'juiste' versie - als er afwijkende versies in omloop zijn, kan er altijd worden teruggegrepen op de standaard tekst, melodie en vorm, zoals de liedschrijver het heeft bedoeld.

Een voorbeeld is het liedje 'Klein vogelijn op groene tak' van Heije en Smits. Hoewel er allerlei kleine tekstvarianten in omloop zijn (zingt het vogeltje nou een aardig, vrolijk of lustig lied?), kan men altijd teruggrijpen op de juiste, oorspronkelijke tekst in de uitgave van Heije.


Veel volksliedjes zijn echter in de negentiende eeuw opgetekend uit de mondelinge overlevering. Als liedjes mondeling worden doorgegeven, ontstaan er altijd plaatsgebonden en tijdgebonden varianten van het lied. Een gedrukte versie met de oorspronkelijke, 'juiste' tekst, melodie en vorm, is er niet. Een volksliedje bestaat dus altijd uit een complex aan opgetekende versies.

De liedboeken en liedverzamelingen waarin een (variant van een) kinderliedje uit de mondelinge traditie is vastgelegd, worden vindplaatsen
genoemd.

De auteur van zo'n liedboekje is dus niet de auteur van de erin opgenomen liedjes, maar enkel de verzamelaar of samensteller ervan. Geen enkele vindplaats bevat de oorspronkelijke, 'juiste' variant, maar altijd slechts één van de overgeleverde varianten.

Een voorbeeld is het volksliedje 'Plompaard en zijn wuvetje / ze zijn te merkt gegaan'. Dit is in de negentiende eeuw een tiental keer opgetekend uit de mondelinge overlevering, met varianten als: 'Klompertje en zijn wijfje' en 'Jan Plompaert en zyn wuvetje'; en 'Die gingen vroeg op stap' en 'Die waren vroeg opgestaan'.


Een liedje dat door een liedschrijver is gepubliceerd (een 'kunstlied') heeft in deze zin maar één bron, terwijl een liedje uit de mondelinge overlevering (een 'volksliedje') vele vindplaatsen kan hebben.


Hoe herken ik het verschil op deze website?

De titelbeschrijving van een bron, waarin het lied door de liedschrijver oorspronkelijk is gepubliceerd, staat op deze website meteen onder de naam van de liedschrijver (met het woord 'In' ervoor). Dus bijvoorbeeld:

    Tekst en muziek: C. Geerlings.
    In: Voor 't Jonge Volkje (1875 e.v.).

De titelbeschrijvingen van vindplaatsen, liedboeken die (een versie van) het liedje in hun verzameling hebben opgenomen (uit andere liedboekjes of uit de mondelinge overlevering), staan op deze website onder het kopje 'Vindplaatsen' in een rijtje onder elkaar, met een opsommingsbolletje ervoor.

    •  Liedboek A
    •  Liedboek B
    •  Liedboek C



Veel genoemde bronnen en vindplaatsen

Op deze website wordt de oorspronkelijke bron (voor zover bekend) of een lijstje met vindplaatsen gegeven. Hierbij is met name gebruik gemaakt van de Nederlandse Liederenbank.

De vier meest genoemde vindplaatsen worden hieronder toegelicht.


Het Antwerps liedboek  (1544)

Een schoon liedekens Boeck, beter bekend als Het Antwerps liedboek, werd aan het einde van de Middeleeuwen gedrukt, in 1544. Er zijn vijf drukken van geweest, maar er is (door inquisitie en Franse tijd) slechts één exemplaar bewaard gebleven, in de boekenverzameling van hertog von Braunschweig-Wolfenbüttel.

Het Antwerps liedboek bevat een verzameling van 221 "oude en nieuwe" liederen (zonder muzieknotatie). Het is het oudste gedrukte liedboek met zo'n groot aantal wereldlijke Nederlandse liederen.

Er zijn verschillende heruitgaves geweest, waaronder: de uitgave van Hoffmann von Fallersleben (1855); de editie Vellekoop en Wagenaar (2 dln., 1972); en die van Van der Poel en Grijp (2004). Aan deze laatste is een dubbel-cd toegevoegd. Professor Grijp wist dankzij wijsaanduidingen en muzieknotatie in andere liedbundels, bij ruim honderd liedjes de wijs terug te vinden.

Meerdere liedjes uit Het Antwerps liedboek werden in de negentiende/twintigste eeuw in verschillende liedbundels opgenomen (zoals Pollmann en Tiggers). Bekend gebleven zijn hierdoor liedjes als: 'Arge winter gij zijt koud', 'Alle mijn gepeis doet mij zo wee', 'Het daghet in den oosten het lichtet overal' en 'Ik zeg adieu, wij twee, wij moeten scheiden'.

Meer lezen
Mijn artikel op Wikipedia: Antwerps liedboek.
Gehele liedboek online: Antwerps liedboek (DBNL).

Volledige titelbeschrijving
•   Een schoon liedekens Boeck (Antwerpen, 1544).

•   Het Antwerps liedboek. Eindredactie: D.E. van der Poel. Muziek: L.P. Grijp (2 dln., 2004). Met dubbel-cd Antwerps Liedboek van Camarata Trajectina).



Van Duyse, Het oude Nederlandsche lied  (1903-08)

Het liedboek Het oude Nederlandsche lied is samengesteld door musicoloog Florimond van Duyse (1843-1910). Het bevat 714 liederen (in totaal ruim 1500 tekstvarianten, waarvan ruim 1000 met muzieknotatie) uit bronnen van de Middeleeuwen tot en met de negentiende eeuw.

Dit vierdelige naslagwerk wordt in het liedonderzoek als standaardwerk voor het Nederlandse volkslied beschouwd. Door gedegen bronnenonderzoek geeft hij per volksliedje een beeld van de (buitenlandse) herkomst en de overleveringsgeschiedenis.

Bekende opgenomen liedjes zijn onder meer: 'Aan d' oever van een snelle vliet', 'Al die willen te kap'ren varen', 'Daar ging een patertje langs de kant', 'Des winters als het regent', 'Jan, mynen man, zou' ruiter worden', 'Klein klein kleutertje' en 'Zeg kwezelken wilde gy dansen?'.

Meer lezen
Mijn artikel op Wikipedia: Het oude Nederlandsche lied.
Gehele liedboek online: Het oude Nederlandsche lied (DBNL).
Zie ook: Geschiedenis van Nederlandse volksliedjes.

Volledige titelbeschrijving
•   Het oude Nederlandsche lied, samengesteld door F. van Duyse (4 dln., 1903-1908).



Veldkamp en De Boer, Kun je nog zingen  (1906)

Het liedboek Kun je nog zingen, zing dan mee (1906) is samengesteld door de onderwijzers J. Veldkamp en K. de Boer. Zij hadden elkaar op de kweekschool leren kennen. Het liedboek was zeer geliefd en bleef de hele 20e eeuw in druk. Daardoor raakten de liedjes uit deze liedbundel wijdverbreid bekend.

Veldkamp en De Boer bouwden met hun liedbundel voort op Jan Pieter Heije, bestuurslid van 't Nut, die sterk beïnvloed was door de idealen van de Verlichting (beschaving verspreiden door middel van (muziek)onderwijs). Deze idealen (vaderlandsliefde, de natuur in, moralistische liederen, enz.) vind je ook in Kun je nog zingen.

De liedbundel bevat enkel liedjes van toentertijd bekende tekstdichters en toondichters uit met name de tweede helft van de negentiende eeuw (dus kunstliedjes, géén volksliedjes). De melodieën van deze kunstliederen zijn geregeld ingewikkelder dan die van de vaak eenvoudige, herhalende volksliedjes.

Veel liedjes zijn bekend gebleven tot in de eenentwintigste eeuw, zoals onder andere: 'De paden op, de lanen in', 'Wordt wakker het zonnetje is al op', 'In 't groene dal, in 't stille dal', 'In naam van Oranje doe open de poort', 'Knaapje zag een roosje staan', 'Langs berg en dal klinkt hoorngeschal' en 'In een blauw geruite kiel'.

Meer lezen
Mijn artikel op Wikipedia: Kun je nog zingen, zing dan mee.
Mijn artikel op Wikipedia: Lijst van alle liedjes in Kun je nog zingen.
Zie ook: Geschiedenis van Nederlandse volksliedjes.

Volledige titelbeschrijving
•   Kun je nog zingen, zing dan mee! Hondertwintig algemeen bekende school- en volksliederen, samengesteld door J. Veldkamp en K. de Boer (Uitgeverij Wolters-Noordhoff, Groningen, 1972). Eerste druk: 1906.



Pollmann en Tiggers, Nederlands volkslied  (1941)

Het liedboek Nederlands volkslied is samengesteld door J. Pollmann en P. Tiggers (1941). Het bevat zo'n 200 volksliedjes met muzieknotatie. De bundel was tientallen jaren zeer succesvol (met bijna een half miljoen verkochte boekjes).

Het liedboekje bevat een verzameling van oude, anoniem overgeleverde volksliedjes, deels opgetekend uit de mondelinge overlevering, deels uit historische liedboekjes.

De bundel werd veel gebruikt bij jeugdverenigingen en in het onderwijs (ook bekend als: De rode bundel). Hierbij werd zingen als kern van muziekonderwijs beschouwd, waar volksliedjes bij uitstek geschikt voor zijn.

Bekende liedjes uit de bundel Pollmann en Tiggers zijn onder meer: 'De boer had maar enen schoen', 'Daar kwam enen boer van Zwitserland', 'Drie schuintamboers', 'Molenaartjes wind is zuidenwind', 'Wel Anne Marieken, waar gaat gij naar toe' en 'Des winters als het regent'.

Meer lezen
Mijn artikel op Wikipedia: Nederlands volkslied.
Mijn artikel op Wikipedia: Lijst van alle liedjes in Nederlands volkslied.
Zie ook: Geschiedenis van Nederlandse volksliedjes.

Volledige titelbeschrijving
Voor deze website zijn de druk van 1956 en van 1977 gebruikt:

•   Nederlands volkslied. Liederen en canons verzameld door Jop Pollmann en Piet Tiggers (Haarlem, 1956).

•   Nederlands volkslied. Liederen en canons verzameld door Jop Pollmann en Piet Tiggers. Bewerkt door Jan Boeke, Gert Helmer en Frits de Nijs (Uitgeverij De Toorts, Haarlem, 19e druk, 1977).





Meer bronnen en vindplaatsen (vermeld op deze website)



voor 1500


Gruuthuse handschrift, ca. 1400.
Editie E. Heeroma, 1966.




16e eeuw


Aemstelredams, Amoreus lietboeck, nu nieus uutgegaen waer in begrepen zijn alderhande Liedekens, die in geen ander Lietboecken en staen, meest al met zijn voys oft wijse daer bi gestelt om alle droef heyt, melancolie te verdrijven, 1589.

Nieu Amstelredams liedtboeck, ca. 1591/1605.
Editie 1951.

Een devoot ende profitelyck boecxken, 1539.

Deuchdelijcke Solutien, 1574.

I. Fruytiers, Ecclesiasticus, 1565.

Een nieu geusen lieden boecxken, 1581 en 1601.

Marnix van St. Aldegonde, Het boeck der heylige schriftuerlijcke lofsangen, 1591.

Souterliedekens, 1540.

Veelderhande schriftuerlijcke liedekens, 1587.




17e eeuw


G.A. Bredero, Groot lied-boeck, 1622.
Editie Van Rijnsbach, 1944.

D.R. Camphuysen, Stichtelyke rijmen, 1647.

F. de Coster, Den blompot der gheestelijcker liederkens, 1614.

G. Bolognino, Den gheestelycken leeuwercker, 1645.

P. van der Goes, Een nieu liedtboeck, genaemt den Druyven-tros der amoureusheyt, 1602.

Haarlems oudt liedt-boeck, 1640.

J. de Harduyn, Goddelicke lofsanghen, 1620.

P.C. Hooft, Gedichten (17e eeuw).
Editie E. Leendertz, 1871.

W.D. Hooft, Jan Saly, 1622.

Liefdevier in den kerstnacht, 1669.

Het prieel der gheestelijcke melodie, 1609 en 1614.

Sparens vreughden-bron, 1646.

J.J Starter, De Friesche lusthof, 1621 en 1634.

Den singende swaen, 1655 en 1664.

Tweede Delfs Cupidoos schighje, 1656.

Het luitboek van Thysius, ca. 1600.

A. Valerius, Nederlandtsche gedenck-clanck, 1626.




18e eeuw


C. Denik, Het nieuw Maassluysche hoekertje, 1755.

Oude en nieuwe Hollantse boeren lieties en contredansen, 1710.

Thirsis minnewit, 1735.

De vroolijke speelpop of de berg van weelden, 1730.




19e eeuw


Jan Bols, Honderd oude Vlaamse liederen, 1897.

E. de Coussemaker, Chants populaires des Flamands de France, 1856.

A. Lootens en J. Feys, Chants populaires flamands, 1879.

J.H. Scheltema, Nederlandsche liederen uit vroegeren tijd, 1885.

J. van Vloten, Nederlansche baker en kinderrijmen, 1894.

Het vroolijke bleekersmeisje, 1810.

J.F. Willems, Oude Vlaemsche liederen, 1848.




zonder jaar


R. Ghesquiere, Meezennestje, z.j.




20e/21e eeuw


Den brembos, Harrie Beex en F. van der Putt, 1950.

M. Coune, De Vlaamsche Zanger, 1930.

F.R. Cours, Liederen van Groot-Nederland, 1900-1930.

F. van Duyse, Het oude Nederlandsche lied, 1903-08 (4 dln.).
Deze ruim 700 liederen (vaak met muzieknotatie) staan geheel online (DBNL).

P. Groen, Oude en nieuwe Groninger liederen, 1930.

Kun je nog zingen, zie: Veldkamp en De Boer.

Jaap Kunst, Het levende lied van Nederland, 1947 (1e druk 1938).

Jaap Kunst, Terschellinger volksleven, 1951.

L. Lambrechts, Limburgse liederen, 1936-37 (2 dln.).

D. de Lange e.a., Nederlandsch volksliederenboek, 1900.

N. Mansvelt, Hollands-Afrikaanse liederbundel, 1907.

Pollmann en Tiggers, Nederlands Volkslied. Liederen en canons verzameld door Jop Pollmann en Piet Tiggers. Bewerkt door Jan Boeke, Gert Helmer en Frits de Nijs.
19e druk (469e tot 555e duizendtal) 1977, Uitgeverij De Toorts, Haarlem. Eerste druk: 1941. (Ook bekend als: De rode bundel).

A. Smijers e.a., Volksliederenbundel, 1952.

J. Veldkamp en K. de Boer, Kun je nog zingen, zing dan mee! Hondertwintig algemeen bekende school- en volksliederen, 1972. Uitgeverij Wolters-Noordhoff, Groningen. Eerste druk: 1908.

B. Veurman en D. Bax, Liederen en dansen uit West-Friesland, 1944.

D. Wouters en J. Moormann, Het straatlied. Een bundel schoone historie-, liefde- en oubollige liederen, 1933.

Zing! 135 liederen en canons verzameld en bewerkt door L. van Gemert, 1977 (2e druk).




Meeste titels zijn niet meer verkrijgbaar in de boekhandel; sommige wel 2e-hands (zie links) of in de bibliotheek.




Verder lezen

•   Liedboek   (artikel Wikipedia)





 


       


Home       Kinderliedjes       Dutch folk songs

Bronnen         Zoek         Links         Weblog         Gastenboek         Colofon